Het proces

Rouw ontstaat as een reactie op een ingrijpend gebeurtenis in iemands leven. De intensiteit van het rouwproces is afhankelijk van de mate van emotionele betrokkenheid. Één van de ingrijpendste gebeurtenissen is het verlies van een dierbare door overlijden.

Hoewel iedereen rouwt op zijn of haar eigen manier, bestaat een rouwproces uit drie stappen: het begin, midden en eind.

 

Er zijn drie soorten rouwprocessen bekend:

1. Het Rouwtakenmodel van William Worden

2. Het Individuele Rouwproces van Bowlby

3. De Vijf Fasen volgens Kübler-Ross

 

Duur rouwproces

De duur van de rouw hangt af van de persoonlijke band met de overledende, de individuele persoonlijkheid, religieuze overtuigingen, maar ook de kwaliteit van de relatie en van het sociale netwerk. Daarnaast speelt mee of de dood verwacht of onverwachts kwam.  Gemiddeld is de duur een half jaar tot een jaar, maar een periode van een paar maanden tot enkele jaren is normaal. Daarna zal men zich weer geleidelijk aanpassen aan de nieuwe situatie en herstel van het psychische evenwicht.  Het is mogelijk dat de pijn nooit overgaat, terwijl het leven weer ervaren wordt als zinvol. Het hoort erbij om af en toe weer verdriet te voelen wanneer er aanleiding voor is.

 

Rouwreacties en gevoelens

Wanneer men in de rouw is, kunnen er verschillende reacties en emoties plaatsvinden. Deze zijn onder te verdelen in drie categoriën: emotionele reacties en gevoelens, lichamelijke gevoelens en veranderde behoeften.

1. Emotionele reacties en gevoelens

In het begin kan de rouwende overvallen worden door heftige emoties en door gevoelens die hij of zij niet van zichzelf kent. Hierdoor kunnen het zelfbeeld en relaties met anderen beïnvloed worden. Rouw is niet alleen verdriet en gevoelens, maar betekent vaak een scala aan emoties. Angst, agressie, schuld en verwarring kunnen voorkomen, maar ook gevoelens als opluchting en tevredenheid over de uiteindelijke gang van zaken rond het overlijden kunnen een rol spelen.

2. Lichamelijke reacties

Naast emotionele reacties kan het lichaam ook heftig reageren  op het overlijden en op de veranderingen. Deze reacties kunnen van persoon tot persoon verschillend zijn. Spanningsklachten van de spieren kunnen last veroorzaken of er kan minder gegeten en gedronken worden dan normaal. Daarnaast komt vermindering van de concentratie vaak voor. Rouw is eigenlijk emotionele arbeid: iemand in de rouw voelt zich voortdurend lichamelijk vermoeid of lusteloos. Slapeloosheid of overactief gedrag kunnen hier eveneens een rol spelen.

3. Veranderde behoeften

Door het verdriet veranderen soms tijdelijk de interesses en behoeften. Het is niet altijd even makkelijk een balans te vinden in het ervaren van pijn en het zoeken naar afleiding. Vooral mensen die in het dagelijks leven weinig sociale contacten hebben, maar ook mensen die veel uren moeten werken zullen hier moeite mee hebben.

Een gouden regel in het rouwproces in het proberen ruimte te geven aan de gevoelens zoals en zolang ze zich voordoen.